My Menu

Monday, June 3, 2019


Pathan Beisei Rawh
T.Lalenmawia
Bible chang innghahna
Thuthlung hlui         : Sam 84:4--7, Sam 42:1-11
Thuthlung thar         : Mathaia 5:3-12, Rom 5:1-8
Thuhmahruai
Zanina kan thupui tur atan “Pathian beisei rawh” tih kan thlan ve tawpna chhan chu Kan nunah harsatna te kan tawk thin a. Kan kawngte a lo thim a, hlauhna ten thla an zar a. Hlawhchhamna te chuan min ti hrehawm chang a awm thin. Kan lungngai a, kan beidawnna kan tawk fo. Muanna tam tak kan chan fo a, lungngaih mangan kan tuar thlawn thin. Kan rilru a buai a, chu chuan kan rinna a ti chak lova; hrehawm tin reng rit min phur tir thin a. Sual lam kawngah ke kan pen a, bansan thei tawh lo hialah kan inngai fo thin. He tiang hun a lo thlen hian kan mamawh ber thian kan innghahna Pathian chauh beisei a tul zia han sawi ve ka duh a ni. Pathian hnena kan innghah chuan amah chu nitin kan nun zawnga kan chakna ber a ni.
Awle, Thuthlung hlui hunah khan Juda saltâng-hote khan Jerusalem-ah chauh lo chuan Pathian biak theih tûrah an ngai lo va. Chutiang deuh chuan, II Lalte 5 ah Suria sipai hotu Naamana phar chanchin kan hmu a. Naamana chu Jordan luiah vawi 7 a inhnim a, a tisa chu nausen tisa ang mai a lo ni leh a; a lo thianghlim leh a. Naamana chuan, “Ngai the hei, Israel ramah ngawt lo chuan leilung zawng zawngah hian Pathian a lo awm lo ve tih ka hre ta,” a ti a. Ti chuan, “sabengtung pahnih phur lei mi laktir rawh,” tiin a dil a nih kha.
Chu tiang chuan, Babulon rama an saltânna hmun aangin Jerusalem an ngai ngawih ngawih hin a. He Sam ziaktu pawh hian a saltân hrehawm tihna chuan nasa takin a pawt kun a, Pathian ngei pawhin a theihnghilh ta hialah a ngai a ni. Chutianga hrehawm ti taka a van ruai ruai lai chuan Pathian, amah tidam theitu beisei tûr a awm a ni tih a hre chhuak leh a. Kun reng mai lova tho chhuak tûrin amah a insâwm ta zâwk a ni.
Judate hian Jerusalem khawpui hi an ngaina em em a, an kut pawimawh a lo thlen apiangin an tlawh ngei ngei thin a. Jerusalem-ah chuan Temple a awm a, Temple awmna tlang chu “Zion tlang” “Pathian tlang” tiin an vuah a; chutah chauh chuan Pathian hi awmin an ring a ni. Rev. Chuauthuama buatsaih Bible dictionary kan en chuan ‘ZION’ tih awmzia hi hriat chian theih a ni lo a, Arabic tawng chuan ‘tlang chhip’ tihna emaw a ni mai thei a ti. Solomona lo lal hnuah khawpui chu hmarthlang lamah an zauh va; Temple chu khawpui lu tlang chhipah  chuan a sa a. Chu Temple awmna tlang chu ‘Zion Tlang’ tih a ni ta a. Chuta tang chuan Zion tih awmze thar a lo piang chhuak leh a; Zion tih chu Jerusalem khawpui sawina atan an hmang leh ta bawk a. Chumi hnuah chuan Zion tih chu Israel hnam pum pui sawina atan an hmang leh ta zel a ni.  Ti chuan, Jerusalem an panna kawngah hian “Baca ruam” “Tahna ruam” a awm a. Jerusalem pana kal khualzinte chuan he tahna ruam hi an paltlang thin a, helna kawng dang a awm lo a ni. Chu hmun chu thlaler ram ro a nih avangin a lum em em a, Hemi ruamah hian khualzinte an chau thei hle a, tui an mamawh a, chawlhna daihhlim an ngai thin a. An tha a zawi ngawih ngawih a, hma lam pan zel an huphurh a, kir leh mai duh rum rum chang pawh an nei thin niin ziaktu thenkhat chuan an sawi. Amaherawh chu, chutia an chauh lai taka an infuihna thu chu, “Nakinah chuan Zion khawpui kan thleng ang a, chutah chuan he tahna ruama kan lungnaighna hi hlimna leh lawmna hmunah a la chang dawn a ni” tiin an in hnem thin a. Hlimna ruam thlen hun thlir reng chungin hma lam an pan hram hram thin a ni.
He zin kawng hrehawm tak hi hre reng chungin Sam ziaktu chuan, Sam 84:6-7 ah chuan, “Tahna ruam chu an zawhin tuihna awmnate an siam thin a, chakna atangin chak lehzualnaah an kal thin a, Zion-ah Pathian hnenah an inlan theuh thin” tiin Khualzinte tan he hla hi a lo phuah a ni.
****************************
Pastor Henry Morrison te nupa chu Africa ramah Missionary-in an hun tha zawng zawng  kum tam tak chhung an  hmang zo a. Aan hriselna te a ṭha vak tawh lova, chu mai bakah pension lawmman tak ngial pawh an nei lo va. An rilru a hnualin hlawhchham intihna leh beidawn rûknain an khat a. Ti chuan, America ram lamah chuan an haw ta a. Chutih lai tak chuan America ram President Theodore Roosevelt-a zin chu a haw ve bawk a,  hmuak tu tam tak a nei a; chanchinbu mite chuan phek hmasa ber an luahkhah tir chuai chuai a. Mahes, missionary te nupa lo hmuaktu chu tumah an lo kal tlat lo. Pastor Henry Morrison-a rilru chu a na em em ta mai a. Engvangin nge ka hun tha zawng zawng rinawm takin Pathian rawngbawl nan Africa ramah ka hmangral a. Tunah tuman min ngaihsak ve bawk si lo tiin a rilru a na a, Pathian hnenah a vui a. Mahse, Ka fapa, nang chu in i la thleng hleinem. I in i lo thlen hunah chuan vantirhkoh tam takin an lo hmuak dawn che alâwm tiin Pathian aw a hre ta . Tichuan khawvêl hi kan in anih lohzia leh kan khualzinna mai anih zia ka hre chhuak a ka lâwm lutuk, tunah chuan ka hahdam ta e” a ti ta a ni.

Ni e, He khawvel hi kan khualzinna ram mai a ni a, kan ramhlun tur a ni lo. Khawvel a nih angin famkim lo, anchhedawng, buaina ten thla an zarna a ni a. Chatuan ram hlun tur kan la thlen hma hi chuan sual vanga kun reng hi a awl thin ngei a ni. Keini Kristiante pawh he khawvelah Van ram pana kan kal mek lai hian chhumte a lo zing fo thin a. Lungngaihna, manganna ten min chimbuai a. Sual vanga lungngaih chang te, Khawvel thilte avanga kan rum chang te, a sang zawk beiseinain hmun a luah a. Kan inchhungah sum leh pai harsatna avang te, ruih theih thil vang te, inchhungkhur boruak a that loh vanga kan rum chang a awm ang. Kan hna thawhna a tluan loh avanga kan rum chang a thleng thin a. Chu ti ang chuan, Zion khawpui kan panna kawngah hian he tahna ruam hi kan paltlang ngei ngei a tul ve thin a ni. He tahna ruamah hian kan lawmna leh hlimna tuihna a kang a, kan phurna leh tuina a lo chuai zo va, kan chau ngawih ngawih thin a ni. Hemi ruamah hian inkhawm leh tawngtai kan peih lo ngawih ngawih a, chhandamna kan ringhlel rum rum a ni. He tahna ruam atang hian kan hma lam kan han thlir a, a ro tawlh tawlh dawnin kan hria a. Kan kalsan tawh lam kan han thlir leh a, a lo hring dup mai si a. Thupuan 2:4 ah “I hmangaihna hmasa ber kha i ban tak avangin” a tih ang deuh hian beidawnna, lungngaihna ten kan chungah thla a zar a, khawvel thilte kan thlir a, a lo hring dup si a; he tahna ruam atang hian mi tam takte chu khawvel lamah kan kir leh thin a, kan hmangaihna hmasa chu kan bansan leh thin a ni.
Ti chuan, kan hun tawn mek chu thlaler ram ro, tuihna awm lohna hmun niin kan hria a. Chhandam kan nihnate pawh kan ringhlel rum rum mai a, sual a chak sawt a; sual kawngah min hruai lut thin a. Mawh puh tur kan dap a, thil nawi te teah kan phunchhiar a, miten min khak zeuh lahin kan vui awl em em bawk a. Tuipui sen atangin kan chhuak a, Mara hmun kan thleng a, kan tui halna te avang chuan kan inkhawngaih em em a, a tui chu kha mahse beidawna ruamah chuan kan in ta a.  
Eng vanga beidawng thin nge kan nih? Eng vanga lungngai thin nge kan nih?, Heng hun a lo thlen hian kan rinna chu khawih chetin a awm a, a chak loh phah fo thin. Sual setana chuan remchangah a hmang a. Kan chak lohna kan panna laiah tak a tui tuiin min chawm a. Sualin min bei a ka chau a, hnung tawlha hawi kir a awl thin.
He khawvelah hian hlim taka kan nuih laiin tahna zan thimin min nang thut thut a. Thinlung hah ngawih ngawihna tur a tam a, kan taksain natna a tuar a, thihna avangin kan rum vawng vawng thin a. Manganna vawr tawpah chuan kan finna leh thiamnain awmzia a nei lo va, Lalna leh thuneihna chuan min tihlim tawh lova, sum leh pai hmangin hlimna kan lei thei tawh hek lo. Beidawnna hi setana thang a ni a. Bei a dawn tawh chuan ngaihtuahna hi a tawi terh mai a. Chu chuan rilru hrisel lo min put tir a. Nun thlakhlelhna min neih loh tir a. Mahni in tih hlum duhna rilru hial min put tir a. A then tam takin an nunna hial an lak phah tawh bawk a. Belh tur Pathian chu belhna chang hre lovin kan ngaihtuahna chuan ka khawhmuh a ti fiah lova, kan mit a del a. Pathian hi a awm tak tak lo anga rinhlelhna kan nei rum rum thin. Mahse, Pathian chu a pangngai reng a. Hetiang hunah pawh indawm kun mai lovin, Pathianah beiseina neia tho chhuak tûr kan ni zâwk a ni. Bible-ah ‘Khawvel hi hmangaih suh ula, a chhunga chengte chu awt hek suh u’ a ti a. Khawvelah hlimna zawngin kan tlan thin. Mahse hei hi a pawimawh zawk “Ram zau taka Lal ber ni mah ila sual thunun kan nih si chuan” chatuan nunna kan chang zo dawn lo a ni.
Khawvel hi innghahna tlak a ni lo
George Matheson-a chu mit tha vak lo a ni a, chutichung chuan, Scotland rama University pakhatah a zir zo va. A nupui hual nen an inneih hun pawh a hnai hle tawh a. Nimahsela George Matheson-a chu a vanduaina belhchhahin a mit chu a del ta hlauh mai a. A nupui hual pawh chuan, mitdel tana dam chhunga inpek chu hrehin a bansan leh ta a. A nupui hualin a bansan phahna khawp piansualna a tawh takah chuan mahni inkhawngaihnain a khat a. Mihring inhmangaihna rintlak lohzia te, hmangaih berte pawh tuk khat thilah kan hmelma an nih leh theih dante chu a nun atang chuan a hmu chang hle mai a. Nimahsela, a mittui kar atang chuan hmangaihtu dik tak hmel a hmu fiah ta a. Hmangaihna chuai ve thei lova hmangaihtu chu Lal Isua chauh a ni tih a hmu chhuak ta a.
Facebook-ah nula pakhat chuan, “I tel lo chuan ka dam zo lo ang min titu te kha tun thlengin Pathian zarah an la dam kim vek,” a ti a lawm. Khawvel hi innghahna tlak a tling lo a. Khawvela tuikhur chawi tur zawnga tlan thinte hian a tui an in thei ngai lo. He leiah zawng ringtu te sual avanga hliam tuarin hnehchhiah leh chau takin kan rum thin. Lei nun hi chu a hlun lo va, mite hriat lohva thinlung hah ruk ngawih ngawihna tur a tam hle a. Natna kan tawk thut thut a, thihnain kan chungah thla a zar reng a, hmangaihtu leh hmangaihte inthenna ram mai a ni.
Pathian beisei chu damna a ni
A chung kan sawi tak ang hian khawvel hi innghahna tlak a ni lo. Kan khualzinna mai a ni. Pathian beisei lotu te hi a damchhung ni a rei ngai lo. Kum 2005 khan Brazil a khaw pakhat campinas-a thian za ho chu intihlima hun hmang turin an in sawmkhawm a. An thian nu Nu chuan chu tia rui chunga a fate inkhalhchhuak tur chu a ngaihtuah hle mai a. A fanu Car seat-a thu tawh chu a banah vuanin, ‘Mami, Pathianin awmpui che u rawh se,’ a ti lawm lawm a. A fanu chuan, “Pathian chu savawm bawm a a chuang a nih ngawt loh chuan kan leng tawh lo,’ tiin a chhang a. A hnu lawk darkar 2/1 lekah chuan accident rapthlak takah an thi phiar a, an Car chu a chhe hneh khawp mai. Eng car nge tih pawh hriat theih loh khawpin a chhia. Mahse mak tak maiin a savawm bawm chu a him pial a, Police-te pawhin chutiang a a savawm bawm engtin mah chhe khem miah lova a him ngawt theih na chhan chu an hre zo lo. Chu ai pawh a la mak em em zawk chu a savawm bawm chhungah chuan artui plate khat an lo phur a, artui chu pakhat mah a keh miah lo!!!
Zirtirte kha Lal Isua nen lawngah an chuang a. Thli na takin a lo thawk a, an lawng chu a pil mai dawnin an hria a. Zirtirte chu an hlau em em a, Lal Isua mu lai chu an kai tho ta a. Thlipui chu a hau reh thu bible ah kan hmu a. Lal Isua muhil lai an kai tho a, thlipui chungah thu a nei a; hlauhawm a kiang ta. Zaninah hian hei hi ka sawi duh a ni. Manganna kan tawh changte, lungngaihna kan tawh changte hian Pathian hi eih zo tur khawpin kan au tawh em? Kan hminga min autu an awm miah loh chuan kan ‘eih’ mai mai ngai lo. Kan eih a nih pawhin kan bengchhe ri mai mai kan ti thin. Chu vangin, Pathian hi kan beisei loh a, kan auh miah loh chuan a ‘eih’ dawn miah lo tih hi kan hriat a ngai. Tahna ruam kan zawh changte hian hnunglam hawi kir leh mai lovin Juda ten Zion tlang an thlir ang khan keini pawhin Pathian beisei ila kan dam nan i au ang u.
Eng anga sual pawh ni la Pathian chuan min ngaidam duh reng a. Sinai tlang danah chuan ‘Sual man chu thihna a ni a.’ Dan avanga thiam chan tumtute tan chuan damna a awm lo a ni. Mahse, Kalvari tlang danah erawh chuanin misual chu khawngaihna avanga chhandam a lo ni. Tirhkohte 16:31 “Tin, anni chuan, “Lalpa Isua ring la; tichuan, chhandamin i awm ang, nang leh i chhûngte nên,” an ti a. Titanic lawng kha Pathian meuh pawhin a tih chhiat theih an ring lo va mahse vur tlang mai pawhin a ti chhe thei a nih kha. Awle, Tuna kan chuan mekna lawng hi a him em? Tuna kan nun hman mekah hi ngaihtuah ila, tunah hian boral dawn ta ila chhandamin kan awm ang em? Kan thlarau nun a dam ang em? Lal Isua kan nei tawh em? tih hi kan in enfiah a ngai a ni. Kan sawi tak ang khan Lal Isua nei lotu, kan zin kawnga Pathian beisei lotu te nun chu thihna a ni. Chhandama kan awm theih nan Pathian hi i beisei tlat ang u. “Chu Kraws chu pawmin ka vuan zel ang, thlafam dairial ka chan hma loh chuan, thlah lovin ka vuan tlat zel anga, Lal lukhum hluah ka la chan ang. 
Pathian remruatah innghat rawh
Nikhat chu lawng chhiat avangin mi tam tak chu an thi a, mahse van neihthlak takin mi pakhat hi a dam chhuak hlauh mai a. Thliarkarah chuan harsat tak chungin a in hai chhuak thei hram a, tuma awm lohna hmunah chuan amah chauhin mal takin a awm ta a. Nitinin Pathian hnenah chhanchhuah a nih theih nan a tawngtai thin a. Mahse, chhanna a hmu si lo, a beidseina te chu a bo zo ta a. Chu mai a la ni lo! Nikhat chu ei tur zawnga a vah chhuah laiin a theih ang anga a lakkhawm, hah taka a sak ve; thli leh ruah laka a inphenna a chenna bukte chu a lo kang hluah hluah mai a. A thin a rim em em a, Pathian hnenah chuan a vui ta hial a. Zing a lo ni a, a awmna thliarkar pana lawng lo kal chu a hmu a. Amah chhanchhuak tura lo kal lawng a lo thlen chuan mak tie m em hian, “Engtin nge, chhanchhuah a ngaihzia an hriat theih?” tiin a zawt a. Chung mite chuan, “Tanpuina meikhu i chhuah (signal) kha kan hmu a, kan rawn pan nghal che a ni,” tiin an chhang a. A chunga vanduaina lo thleng avang chuan Pathian chu nasa takin a dem a, mahse a damchhuah theihna atan a lo tha zawk si. Rom 11:34 ah “Lalpa rilru chu tu nge hria a, tu nge a remruat saktuah tang tawh?” tih kan hmu a. Hla siamtu chuan
I chungah khua lo durin ringhlel suh la,
Pathianin engkim chungah ro a rel a;
Khaw dur, khaw thiang nenin lei a lo tha si,
Mihring siam that nan khaw dur a ngai a ni’ tiin

Kan chunga vanduaina thleng anga kan ngaihte hi amah kan pawh theih nan a lo ni zawk thin. Eng dinhmunah pawh ding ila Pathian remruat hrethiam tur chuan kan tawngtai zawk tur a ni. Khawvel a kan awmchhung chuan sualna te, lungngaihna ten thla an zar thin. Mahse, hrehawmna lo thleng hi amah kan pawl theih nan min thlan sak a lo ni reng thin. Tuarna leh channa lo chuan ringtute nun a thang thei lo. Mifel Joba meuh pawh Pathian chuan setana khawih nat a phal a nih kha. A chhungte leh a neih zawng zawng an ral vek hnuah pawh ‘Ka tlantu chu a nung tih ka hre si a’ a la ti thei a nia. Pathian hian kan thatna turin engkim min ngaihtuah sak thin a. A remruata innghat ngamtute nunah chuan vuina tur reng a awm ngai lo.
Pathian beisei rawh
Hei zanin hi Champion League final zan a ni a. Liverpool leh Tottenharm Hotspur te chuan final an khel dawn a. An ni team 2 te final thlung tura an zinkawng hau tak zia hi. Mahse, khawvel miten tih theih tawh loh a kan ngaih a, thei tur chuan miracle (thil mak) a thlen a ngai an tih laiin mahse a thleng tlat si. Liverpool chu goal 3 a an chak loh hnuah an khingpuite an lehthal leh thei tlat a. Tin, Tottenharm Hotspur pawh nise chak lo hmasa zawkah tang mahse an khingpuite an lehthal thei tlat mai. He ta ropui ka tih em em chu Tottenharm Hotspur tana chakna goal 3 ngawt thuna a team te fianal hruai thlengtu Lucas Moura hi a ni. Lucas Moura chuan, Luka 1:37 “Pathian thuchhuak reng reng thiltithei lovin a awm lo vang,” tiin Pathian nen chuan engmah theih loh a awm lo tiin instagram ah a post a. A va ropui em ve!
Nun beidawng leh chau vin kan rûm a, beisei tûr reng nei lovin kan awm thin. Kan nun hi harsatna chhûm dum ang a chhah in a tuam lai a awm a, dam chhûng a awm hlen tûr erawh a ni lo. Beidawnna hian rah tha engmah a chhuah lova, beiseina nei hram hram a, chhel taka tuar hram hram tu te chauh in ram ropui an thleng thin, kan tawrhna te hi kan chanchin ti ropuitu an ni. Mihringte nun hruaitu leh innghahna ber chu BEISEINA hi an ti. Kan nitin awmdan awmze neih tirtu leh kan khawsak phung min siam saktu bulpui ber chu kan beiseina hi a ni a. Chutih rual chuan beisei tur nei tawh lote chu mi vanduai tawp an ni an ti. Khawvela mi khawngaih thlak ber leh hlauhawm ber chu mi beidawng, beisei tur nei tawh lova in hriate hi an ni. Tun laiah a bik takin thalaite zingah ‘DEPRESSION’ a tam hle a. Depression chu Dr. Lalhrekima chuan ‘Rilru hrisel lo’ a ti mai a, a tawmpuiawm khawp mai. Beisei a bo tawh chuan ngaihtuahna a tawi a, pawisak engmah a awm tawh lova, Engkim hi a tawp vek mai niin inhriatna kan nei a, dam chhuah zawh pui theih kan inring lo ta thin a. Ngaihtuahna tha lo hrang hrangin min tibuai a. A chang phei chuan, “Pathian in min hrem, Pathianin min kal san, Pathian kutthlakna a ni,” kan ti a. Rilru a hrisel thei ta lova ngaihtuah loh tur kan ngaihtuah a, Depression veite chu a tawpah mahni in ti hlum an tam hle a, a pawi tak zet a ni. Hei hi keini thalaite pawh hian kan hriat a tha khawp mai.
Mahni nunna lak hi a damna a ni lo a ni. Natna khirh tak kan chunga a lo thlen vangte, retheihna leh tlakchhamna lo thleng thinte, beidawnna khur thuk takah min chim pil mekin, hmalam beiseina eng nei tawh lo hialin kan inhira a ni thei e. Sual vanga beidawnna i chungah a thleng mek em? Nangma thil lo tih tawh avangtein beidawnna khurah i lut mek a, beiseina reng nei tawh lo leh kun ngawih ngawihin i nun a khawhar a ni thei e. Eng vanga he ti ang awm nge ka nih? tiin i inzawt fo thin em? He tiang anga kan awm a, rilru hrisel lo kan put tawh chuan kan dam lo a ni. Mi bawrhsawmte chuan doctor an ngai a, mi hriselte chuanin an ngai lo. Kan damlo a, kan bawrhsawmin doctor te kan pan thin a. Chu vangin, kan thlarau a dam lo a nih chuan ‘Ti damtu Lal Isua’ i pan a ngai a ni. Eng ang mi pawh ni la Pathianin a hmangaih reng che a, a ngaidam duh che. I rilru lungngaia rumin, beidawngin tap thin mahla, i beiseina chu bo rih mahse; thim chu a kiang ang, khua a la var dawn, Pathian hmel duhawm chu a lo eng ngei dawn a ni.
Ringtute beiseina chuan chhelna leh tumruhna a siam thin
Thuthlung thar kan chhiar ang khan rilrua rethei te chu an eng a thawl e, lungngaite chu an eng a thawl e, tiin chanchintha bu chuan min hrilh a. Tirhkoh Paula chuan Rom lehkhathawnah khan kan hrehawnaah pawh lawma awm turin min fuih a. Chu hrehawmna chuan chhelna min siam a ni. Pathian hmangaihna chu kan thinlunga a leih tawh avangin beiseina chuan min tih mualpho loh tur thu min hrilh a nih kha. Sadraka te, Mesaka te, Abednagoa te chuan he meipui ata min chhanchhuak dawn lo mahsela lal dang chibai an buk dawn loh thu huai takin an sawi a. Meipui sa pawh ti dai a, engmahloa chantirtu Pathianah rinna an nghat tlat a; englaimahin Pathian chu a fail ve ngai lo. Engzatah nge Pathian kan rin ngam ve dawn?
Tahna ruam kan zawh hi kan pa in panna lamlian a ni. Lungngaihna kan tawh changin tu nge min muan thei ang le? Harsatna kan tawh changin tuin nge min pui thei ang le? Beidawnna kan tawh changin tuin nge min hnem thiam ang le? Tahna ruam kan zawh changin tuin nge min hruai chhuak ang le? Kan mamawh chhanna chu engkima kan engkim Pathian chauh hi a ni. Kan nunah harsatna te a lo thleng thin a, lungngaihna hualvelin kan awm thin. Khawthimah khawnvar a eng angin, thim a chhah pauh leh eng a fiah thin. Pathiana kan innghah tlat chuan chak lova kan awmin a chak zia min hmuh tir thin a lo ni.
Thessalonika khuaa ringtu hmasa awmte chuan Isua Kristaa ‘beiseina’ an neih tlat avang chuan tihduhdahna leh tuarna hmunah pawh Pathian tan theihtawpin, thahnemngai tak leh chhel takin Pathian tan an thawk tlat thin thu kan hmu a, chumi avang chuan Tirhkoh Paula ngei pawh a lawm hle a, Pathian hnenah lawmthu a sawi hial reng a ni. (I Thes 1:1-3)
Hrehawmna kan tawrh zawngte hrethiam duh lovin,
Ka nawm sakna tur zawngin ka tlan fo thin a;
Mi dang tana malsawmna a lo ni reng si,
Ka tawrh hi Lalpan a phal vui thei ka ni lo.

Hrehawmna tin reng kan tuar chang hian hnung tawlha hawikir chang a va tam thin em! Mahse, Lalpa’n mi dang tana malsawmna ni thei turin kan tawrh a phal a lo ni zawk. Rinaa beiseina chuan tuarna zarah he khawvel hriat ngai loh muanna min pe zawk a ni. Pathian nen chuan engkim tih theih loh a awm lo. Harsatna hi pumpelh tum chi a ni lova Krista avanga huaisen taka hmachhawn tura intih paukhauh mai hi a fin thlak zawk. Fiahna paltlang lovin ringtu nun a puitling thei lo, a hman tlak ngai lo a ni.
Tlangkawmna
Awle, zaninah hian hei hi i hre thar leh ang u. He tahna ruam hi nangmah chauhin malin i zawh lo va, Kristian zawng zawngin an zawh a sin. Israel fate khan Jordan lui kha malin an dai kai lo. He lungngaihna hualvela i rumna thlaler atang hian Pathian chu beisei rawh. Isaia 40:31 ah “Lalpa nghaktute chuan an chakna an siam thar leh anga, mu angin thlain an thlawk ang a, hah lovin an tlan ang a, chau lovin an kal ang,” a ti a. He tahna ruamah hian nun chauin i rum thin maw? Beidawngin i tap thin maw? Pathian hi a reh vung vungin i hre thin em? Khawvel lungngaihna te leh buaina karah hian beidawng leh harsatna ten nitinin a bei che a, beidawng leh chauin i rum a tanpuitu i au thin ti raw? Zan khuaa tawngtaiin i chakna hmang zovin i rum maw? I tap thawmah I Lalpa a tho a sin. Pathian hi a thi lo va, a muhil hek lo. Tunge, Lalpa remruat dang zo awm le? Mihring ngaiha thil ni thei tawh lo, Ni li lai a liam hnuah pawh Lalzara chu a kai tho leh a nih kha. Chuvangin, Pathianah chauh innghat tlat la, Pathian chauh beisei tlat rawh. A muanga i ngaih lai hian Lalpa chu a awm mai mai lo a nia.
Khawvel thilah i innghat thin em? Khawvel thilte hian min hmangaih emaw kan ti a, mahse pathian dangte hian a tawp thlengin min hmangaih tak tak lo, kan mangan tak tak a, puih kan ngaih tak tak hunah an bo deih thin a ni. He khawvelin a pek theih loh chatuana nunna chu chang turin Pathian beisei rawh. Sam ziaktu in “Kei ka tan erawh zawng Pathian hnaih hi a tha a ni,” a ti. Keini teh hi chak loa kan awmin, manganga kan awmin, lungngaihna kan tawhin tunge kan belh thin le? Mi bawrhsawmte chuan doctor an ngai a, mi hrisel te chuanin an ngai lo. Zaninah hian i in checkup ang u. Dama kan inngaih lai hian natna vei kan nei ru reng thei a nia. Kan chhungkua kan dam tlang em? Ka thlarau a dam em? Damna duhin Bethesda dil, vantirhkohvin a rawn tih fawn hun nghakin i bel a, Mahse, i chaknain a tlin si lo. Kum 38 lai rei i nghak tawh a ni thei e. Damna duhin ring lo mi, sakhaw dang bia puithiamte i pan thin em ni? Gilead-ah thinghnai damdawi a lo em ni? Chutah chuan tidamtu a awm lo em ni? I lungngaih i buaina zawng zawng kha Gilead thinghnai damdawi hmanga tih dam theih a ni lo. Mosian thlalerah dar rul a khai kana tupawh a en apiang an dam ang khan kan damna Krista Kraw chauh i thlir ang u. Damna kan duh luatah te, kan hmanhmawh luatah te hian Pathian inpuanna hi kan nghak zo lova, Kalvari tlang thleng lo hian kan peng leh thin. Pathian beisei a nghak tlattute chuan a hmela damna famkim chu an chang thin a, chu chuan harsatna ruamah pawh lawm sawi hleih theih loh, tui nung lui chu an nunah lo thlengin, a lo luang chhuak thin a ni. Chu vang chuan, Engah nge i kun reng ni? Pathian beisei rawh. A hmelah damna awm kha. Ti chuan, amah chu I la fak ngei dawn a ni. Lalpan a thu malsawm rawh se. Amen.
(Dt. June 1, 2019 (Inrinni) Zan dar 7:45 inkhawma ka sermon a ni.)

Wednesday, May 29, 2019



 Thlalaite leh kut hnathawh


T.Lalenmawia 



Thuhma hruai

Mizo te hi kan pi leh pute atangin hnam thatchhia kan ni lo an ti thin. Hmasang atang kut hnathawkin ei bar an lo zawng thin a. Kawla nichhuak chhiarin hna an thawk a, nupui fanaute chawm zo lo chu; pa mualphona a ni an ti. Kut hnathawh hian eng chen nge ramri a kham le? Kut hnathawk kan tih hian hna hram thawk hi kan kawhtir ber a ang a. Leilet, huan siam, mistiri, puanthui, la kaih, puan tah leh tharum senga thawh hi kan kawk ber ni hian a lang a. Hei chauh hi kut hnathawhah chhiar lo ila kut themthiam hi rilruah i pu theuh zawk ang u. Kut hnathawh hi zahpuiawm a ni lo a, kut thiam neih hi thil hlu tak zawk a ni e. 

Thalaite leh kut hnathawh

Kut hnathawh hi naupang tét atanga in zirtir theih a ni. Tin, nu leh pate hian inchhung hna, huan enkawl ilo te pawh an thawh theih táwk thawk thiam tura kan hna kan rochun hi kan mawhphurhna a ni. Khawvel a changkanga thahrui seng lutuk lova kut hnathawhna hmanruate a lo chhuak thar ta zel a. Insuk a nuai tluk tluk ngai lovin Washin machine kan hmel hriat a. Chu tiangin, chaw chhum pawh Current Cooker te, chhuatnawhna pawh changkang leh hahdam taka thawhtheihna a lo chhuak ta zel a. Kan fanute eirawngbawl avànga kut tang hmul ti kang lo leh kan fapa te hlo thlawh, ritchawi vànga thlantui seng lo a seilian an tam ta. Kan incheina a thianghlim ngaihtuahin kan inchhung leh huan a fai tawk em? tih hi chhut hmaih loh tur a ni.  


 THALAITE LEH KUTHNATHAWH
By- Historythanga 

‘Thalaite leh kut hnathawh’ hi zirlai pakhata hman tlâk khawpa pawimawh leh tha a ni a. Tunlai mi ten a nihna hriatchian kan mamawh em em a ni bawk a ni. Tunlaiah fiamthuin, “Mo leh makpa atan chuan kut hnathawk aiin sumdawng thiam ka duh zawk,” tih a ni ta fó mai. Kan huntawng a zirin kan nun pawh a danglam ve zel a. Hmanlai thil kha tunlai thil tam takin a thlakthleng tawh a. Kan thupui ‘Kut hnathawh’ tih pawh hian eng chen nge a huam? A ram ri kham chin hriat a har ta hle a. Chuvangin, kan khawsak dan mila sawi rem theih hram kan tum dawn a ni.
Hmanlai, kan pi leh pute hun atang tawhin Mizote hi mi taima hnam kan ni kan ti thin a. Kan pi-pute khan an phak tawkah hna an thawk na sa hle thin a. Zingah thovin ram tuan zai an rel a, ni an hnungpuak a, thlantui luang zawih zawihin hna an thawk thin. Nula leh tlangvalte chu hnathawhnaah inlawmin, a hmei a pain hna an thawk ho a. Nula chuan an lawm pate thawmhnaw an phurhsak a, nula si mahni lawm te thawmhnaw suk sak leh a tet lai thui sak nachang hre lo chu nula bengtlalo taka ngaih an ni. Hmeichhia chuan an tih theih tawk thingphurh, la kaih, puantah,… hnate thawkin an awmawl mai mai ngai lo a ni ber mai. Mipa lahin ramvah, hlo thlawh leh hna rum tinreng thawkin theihtawp an chhuah thin a. An hlauh ber pawh chhungkaw kham khawp neih loh a ni thin a ni.
NUN DAN MAWI 


T.Lalenmawia


Kamkeuna

Nun dan mawi hi museum leh library-a dah theih ni lova hlu, a nuna nun chhuahpui chi a ni. Ngaihtuah chet chet a, a chhanna hmuh dawn hnaiha a hlutna ril tawlh tawlh a ni. Hun a inthlak ang zelin kan nunphung leh khawsak dan pawh a inher danglam zel thin. Nitin zantinin khawvel ram changkang zawkte khawsak dan leh nunphung kan hmu a, kan hria a, kan entawn a, kan ti ve zui bawk a. Hmasawnna a nasat poh leh nunphung a inthlak danglam nasa a, thil tha tam tak a thlen rualin thil tha lo tak tak pawh a keng tel ve tho bawk. Chu hmasawnna lo thleng chu a hlei a hluaka nunpuitu ni lova, a hun mila nun dan thiamte nunzia chu nun dan mawi kan tihte hi an ni.


Nungchang

Hmanlai hun leh kan hun tawng in ang tawh lo a tam ta hle. Inawpdante a danglam a, hmasawn dan phung pawh a lo danglam ta. Hunpui (Era) tam tak inher chhuak tawhah Information Technology a inher chhuak a, sawi vek sen a ni lo. Chu chuan kan ni tin eizawnna, sakhua, hnam dan, thu leh hla, khawtlang inrelbawlna leh kan nunphung chu nasa takin min sawi danglam sak a. Mizo nun ze mawi tak, kan hnam lungphum leh zahawmnate kan hloh phah a, kan chhuan em em thin Mizo tlawmngaihna lanchhuahna thlengin a dal zo ta. Changkanna leh hmasawnna tam tak avangin kan nunphung hi sawi hleih theih lohvin a dang lam a, sawisel theih ngawt lah chu a ni si lo.



KRISTIAN THALAITE LEH INCHEINA
By T.Lalenmawia 

Thuhmahruai 
Kan hun tawn mek leh hman mek hi Postmodern hun a ni tih kan hriat a pawimawh hle. Mizote  zingah pawh Postmodernism hi a mi khual tawh lo hle a. Hmanah chuan hmeichhe kekawrtlawn  ha chu mi leplera ngaih an ni a, tunah chuan nula, nu pawhin a duh leh a ha ang a, a duh loh leh a  ha lo mai a, a thu thu a ni. Standard a awm tawh lo va, kan living style hi youth culture-in a thlen  phak chin chin a ni mai. Kan fashion hi chhût vang vang ila eng ram leh hnam fashion nge kan  copy? Dik tak chuan eng ram leh hnam fashion mah kan copy-in kan la lut hran lo; tunlai  khawvel hi fashion khawvel a nih vang mai a ni. Fashion khawlvelah hian ramri a awm thei tawh  lo va, Biak ina Bible ken aiin mobile ken luhte pawh kan incheinaah kan la seng lut hial a  rinawm a ni.
Changkanna leh Christian lifestyle 
Changkanna hi rilru puthmang leh hawiher (Attitude & Moral) hmanga neih theih chauh a ni.  Tunlai inchei dan uar ber ber hmangin nalh ti takin inchei chhuak ve mah ila, vengchhung pelah  emaw mi changkang dik tak, a khawsa thei chin te nen khawi hmunah pawh kal khawmin, awm  ho mah ila, kan incheina te, kan hmel te, kan thil neih te hian an rilru a la peng pha eih lo va an  lo ngaihsak (Interest) vak miah lo. Lehkha thiam lamah leh hausak lamah rual pawl silo, mawi  leh tha hre uchuak thei, nalh tak taka inchei, in leh lo chhuanawm tak nei lem silo kan tam ta hle.   Pathian thu awih tlat a, kan nuna kan dah Lal ber hian kan chungnung zawk a ni. Chu chu a ni  Christian Lifestyle aia changkang a awm theihloh na chhan chu. Intellectual Circle kan tih te ho  pawh hian an mahni aia nalh, lehkha thiam leh hausa leh fing leh hmeltha te hi an awt tawh bik  lo. Mahsela, Christian Lifestyle neitu te hi an tluklo a ni tih hi an pawm (admit) thlap thung. Inti  changkang, incheina uar ve tak, Inkhawm nachang hre silo, inla ve takte hi a thing ru fu zawk a  lo ni. A ruka thing ho hi chu keimahni kan inhre chiang hlawm khawp ang. Korn Guitarist  piangthar ta Brian "Head" Welch (nu-metal band) khan ti hian a sawi “Eng Changkanna leh  Ropuina  mahin Isua Ngaihsak tute a lehpel theilo” a ti. A nih nang, Christian Lifestyle neih  nge I duh a ruk a thing nih?

HLA LEH A HNATHAWH

T.Lalenmawia

J. Liankhuma chuan, “Mihringin kan rilru chhunga kan thil vei, mi dang hnena hrilh ni chuang lova kan chham chhuah hi hla a ni,” tiin hla chungchang hi a lo sawi a. El-Bethel Team Speaker Evan K.Lalhmingliana (fam) chuan,“Fak hla hi awm lo sela, Mizote hi zai ngai lo ila, kan thlarau lam nun chu a sawng te tawh ngawt ang,”a ti. Khawvelah hian mihringte an awm chhung chuan hla hi a bo tawh dawn lova, Mizote kan awm chhungchu zai hi a bo lovang an ti thin. Hla hi kan suangtuahna emaw, chanchin, thinlunga thu awm; emaw etc..tawi kim taka beng muka duan chhuah thu-te an ni. Chuvangin, Hla hian rilru hneh theihna leh thiltihtheihna ril tak a nei thin.
Sap Upa leh Pu Buanga ten Mizoram lo luta,  Zotawng zir chawpa a aw b min siam sak lai; Mizote Kristian kan la nih hma hauh khan Kristian Hla an lo phuahin an letling tawh a.Kum 1897-a Zosaphluia’n Mizoram a thlen khan hla sarih an lo nei hman tawh niin an sawi. Sap Upa leh Pu Buanga-te an hawn hnuah Zosaphluia hovin an phuah belh a, an letling bawk.Setanan Kristian tirte nasa taka a beihna chuan a dang zo lo va, harhna chuan Kraws engah sual inhriatna leh simnate a neihtir a.An phak ang tawka thlarau lam nun no hnepa ringtu nun an chhiar chhoh lai chuan Kristian hla thar a lo piang chhuak ve ta zel a.Kristian Hla bu hmasa ber hla 18 awmna, phek 36 a chhah, kristian 12 lek awm lai 1899-a chhuah chu Kum 1903-ah chhu tha lehinhla 81 lai a lo awm thei ta hial a ni.

Friday, May 24, 2019

Computer Hmangchang

Coming soon

Sermon


TIHDAM I DUH EM?
T.Lalenmawia
8Aw lungngaihnaah hian inthlamuan thei tak ila aw!
Chhûngrilah chuan ka thinlung a chau zo ta.
19Ngai teh u, ram hla tak ata,
Ka fanu, ka mite ap thâwm chu:
“Zion-ah chuan Lalpa a awm lâwm ni?
A chhûngah a Lalpa a awm na nge?”
“A milim siam chawpte leh hnam dang milemtein,
Engah nge mi tihthinur ni?”
 “Buh seng hun a liam ta, Nipui a tawp ta, chhandamin kan la awm lo.
Ka mite ka fanu natnaah chuan ka na ve si, Ka sûn a, thlaphânnain mi vuan ta.
Gilead-ah thinghnai damdawi a awm lawm ni le? Chutah chuan tidamtu a awm na nge?
Engati nge ka mite, ka fanu a hrisel theih loh?
Jeremia 8:20 – 22

Mipuite mangang chuan,
‘Buh an seng zo va, nipui pawh a tâwp ta a,
Chhandam kan la ni si lo,’ an ti.
Ka mite lungngaihna ka âwmpui a,
Ka ap a, mangang takin ka awm ta.
Gilead-ah thinghnai damdawi a awm lâwm ni?
Tah chuan tidamtu a awm na nge?
Engati nge ka mite an dam theih loh?
Jeremia 8:20 – 22

*************************
Ani chuan kan natnate phurin, kan lungngaihnate pawh a phur ngei a; nimahsela, keini chuan lungngaihna tlâkbuakah, Pathian vuakah, tihretheihah kan ngai si a.
Nimahsela, ani chu kan bawhchhiatnate avângin hliamin a awm a, kan khawlohnate avângin vuak thitlinin a awm a; kan thlamuanna tûra thununna chu a chungah a tla a, a vuakna vualtea tihdamin kan awm ta. Isaia 53: 4 – 5
Ani chuan kan natnate min tuarsak a,
Kan lungngaihnate a phur a lo ni zâwk;
Keini lahin hrem tuarah leh,
Pathian nghaisak leh vuakah kan ngai a.
5Mahse, ani chuan kan bawhchhiatna avângin hliam a tuar a,
Kan sual avânga sawisak a ni;
Muanna kan neih theih nân hrem a tuar a,
A vuak tuar chu kan tân damna tûr a lo ni. Isaia 53: 4 – 5

*************************
1Chûng thil hnuah chuan Juda-te kût pakhat a awm a; Isua chu Jerusalem khuaah a han kal a. 2Tin, Jerusalem-ah chuan Berâm Kawngkhâr kiangah dîl a awm a, chu chu Hebrai tawngin Bethesda an ti a, hulhliap panga a nei nghe nghe a. 3Chûngah chuan damlo te, mitdel te, kebai te, zeng te tam tak an mu hlawm a. 5Tin, chutah chuan kum sawmthum leh kum riat nâ mi tu emaw a awm a. 6Tin, Isuan a mu chu a hmu a, chutiang chuan rei tak a awm tawh tih a hria a, a hnênah, “Tihdam i duh em?” a ti a. 7Tin, damlo chuan, “Ka pu, tui a fâwnin dîla mi dahtu ka nei lo va, ka kal chhûngin mi dangin mi pên thlâk khalh hîn, a ti a, a chhâng a. 8Tin, Isuan a hnênah, “Tho la, i âwngphah la la, kein kal tawh rawh,” a ti a. 9Tin, thâwklehkhatan chu mi chu a dam ta nghâl a, a âwngphah chu a la a, a kal ta a.
Chumi ni chu Chawlhni a ni a. (Johana 5:1-9)
1Chumi hnu chuan Juda-te kût pakhat a awm a, Isua pawh Jerusalem-ah a han kal ve a. 2Jerusalem-ah chuan berâm kawngkhâr bulah dîl pakhat, Hebrai awnga Beth-zatha an tih chu a awm a; hulhliap panga a nei a. 3Chutah chuan dam lo tam tak, mitdel te, kebai te, zeng te an awm hlawm a. 5Mi pakhat, kum sawmthum leh kum riat damlo tawh pawh a lo awm a. 6Isuan chuta a mu chu a hmu a, rei tak dam lovin a awm tawh tih a hria a, a hnênah, “Dam i duh em?” a ti a. 7Damlo chuan, “Ka pu, tui a phûl huna dîla mi dah thlatu tu mah ka nei ve si lo va, luh ka tum chhûngin mi dangin mi luh khalh zêl a ni,” a ti a. 8Isuan, “Tho la, i mutphah la la, kein kal rawh,” a ti a. 9Chu mi chu thâwklehkhatah a lo dam ta mai a; a mutphah chu a la a, kein a kal ta a. Chumi ni chu sabat a ni a. Johana 5: 1 – 9

Thuhmahruai
Zanina Pathian thu kan ngaihtuahho atan ka han thlanchhuah chu “Tihdam i duh em” tih hi a ni a. Ringtute hian Vanram kan panna kawngah ni tin a thara keimahni nunkan pekna tur hi a tam thin hle. He khawvel hi kan khualzinna mai, ringtute famkimna hmun a la nih loh avangin keimahni theuh hi engtik lai pawhin kan insiam thar a, sual thihsanna nun nen, Pathian hnenah kan inhlan thar mawlh mawlh reng tur a ni a, chumi ti tur chuan Lal Isua hnenah kan kal thin tur a ni.
Ka mamawh tak meuh a ni tih hriaa tan ka lak chuan Pathian thu chu a nung thar leh thin. ‘Lalpa ka chau leh ta, tanpui ka ngai a ni’ tia Lalpa ka auh kha min nghak a.Khawngaihna hi phu loh Pathian duhsakna a ni a, tling lova inhriate chauh dawn chi a ni. Khawngaihna chang tur hian dinhmun chhe lutuk a awm thei lo.
Elisa’n Sunam nu hausa hnenah, "I dam em? I pasal a dam em?Naupang kha a dam em?(II Lalte 4: 26) a tih ang khan, Kan dam em? Kan chhungkua kan dam em? Kan kohhran kan dam em? Kan khawtlang kan dam em? Kan thlarau a dam em? tih hi kan in enfiah a pawimawh hle a. Na reng si hian dam angin kan lo awm reng thei tlat mai hi a lo ni a. Hun engemawti lai atang khan he thu hi ka rilruah a awm ve reng thin a. Amaherawhchu sermon tur ang hi chuan ka lo la inbuatsaih ngai lo a, zaninah chu thu hmang chuan theih ang angin Pathian rinchhan chungin sawi kan tum dawn a ni. 
Isuan tute nge a tihdam thin?
Aw le, Kan thupui tur “Tihdam i duh em” tih kan sawi hma hian Isuan tute nge a tihdam thin tih hi tawitein han sawi hmasak ka duh a. Lal Isua, he khawvela rei lote a cham chhunga a hna thawh langsar ber chu, ‘Tihdam rawngbawl hna’ a  ni a. Damlo te, zeng te a tidam a, mitdelte mit tivar a, kebaite keina kaltir a, pharte a tithianghlim a, mitthite a kaitho a, ramhuai zawlte ngaiawh leh tirtu a ni a, nun nei lote tan chatuan nunna hlu ber thlengin a buatsaih a ni.
1.   Misualte:Isua’n a tihdam thin te chu misual te an ni. Marka 2:16 ah chuan “Tin, Paharisai zinga lehkha ziaktute chuan Isuan mi sual leh chhiahkhawntute a kilpui an hmuhin, a ziritrte hnenah chuan, “Engtizia nge chhiahkhawntute leh misualte hnenah a eia a in le? an ti a. Tin, Isuan chu chu a hriat veleh, “Mi chakte chuan daktawr an ngai lova, mi bawrhsawmte zawkin an ngai a ni; mi fel takte lam tura lo kal ka ni lo a, mi sual zawkte lam tura lo kal ka ni,” a ti a, tih kan hmu a. Misual mai bakah hian mi bawrhsawm te, mi chaklo leh tanpui ngai, tisa leh thlarau lama natna vei mek te, chhanchhuah ngaite hi Isua’n a tidam thin a ni.
2.    Amah pantute: Amah beiseitute a tidam thin. Matthaia bung 21:14 ah chuan “Tin, Pathian biakinah chuan mitdelte leh kebaite an lo kal a, anmahni a tidam ta a,” tih kan hmu a. Isua hian amah beisei tute a hnar ngailo a, a hnen pante a lo tidam thin a ni.
3.     Amah ringtute: Isuan a tihdam thin dang leh chu amaha rinna nghat tlat tite hi an ni. Matthaia bung 9:20 ah chuan hmeichhe thiput a tihdam thu kan hmu a. Hmeichhia kum sawm leh pahnih thiputa damlo chuan inthlahrung tak chungin a puanhmawr chauh pawh hi dek ila ka dam ang ti rilru chungin Isua a zui a, Isua a rinna lian tak nghat chungin a puan hmawr a va khawih dek dek a.Chuvelah Isuan a hnenah, “Ka fanu, thlamuang takin awm rawh, i rinna hi i dampui a ni e,” a ti a ni. He hmeichhia rinna hi a va ropui em! Isuaa rinna tak tak nghattu chu a puan hmawr chauh a deh pawhin tihdamin a awm a. Isua hian amaha rinna nghattute a tidam thin.
4.   Isua ko tute: Isuan a tihdam dang Bible-a kan hmuh leh chu amah kotute an ni. Marka 10:46 ah chuan Mitdel Bartimaia chanchin kan hmu a, mi tamtakin bengchheng an tih khawp leh ninawm an tih khawpin “Isu Daivida fapa, mi khawngaih rawh” tiin Isua khawlai kal kha a lo au vak vak a nih kha. Mipuiin ngawi tura an tih pawhin a ngawi thei lova, a uar zual sauh sauh a. Nasa taka amah au tu chu Isuan a recognize a, mipui tam taka zing atang chuan a kohrang a, a tidam ta a ni tih kan hmu.
Hlaah pawh kan sa thin a, “Nang hmutu ten an lawm zia thuin an sawi thei lo,” tiin. Lalsangzuali Sailo chuan, “Ka chhingmit khua fiah lo mahse thlarau mitin a fiah chhandamtu,” a ti. Lal Isua hmutu te hi an awm mai mai thei tawh lo va, an lawmzia thuin an sawifiah zo tawh lo a, chet ziain an au chhuahpui thin a ni.
5.    Ahmaa tlawm thin te: Isuan a tihdam dang leh chu a hmaa tlawm taka inlan thinte an ni. Matthaia 8 ah Sipai za hotu fapa tihdam thu kan hmu a. Sipai za hotu hian a fapa zeng tidam turin Isua a ngen a, Isuan a ina kala tihdam a a tum chuan Sipai za hotu chuan, “Lalpa, ka in chhung i luhna tlak a ni love, thu chauh sawi la, ka naupang a dam mai ang,” tiin a chhang a nih kha.
Sipai Lal, thunei tak a ni ngeiin a rinawm a. A duh chuan thu a pe thei ngei e. Amaherawhchu, chutianga mi tamtak hotu chuan Isuan a in a pan a, a fa a tihdam a tum chuan Lalpa hmaah a tlawm a, Isua hmaah khan engmah a ni lo tih a hria a, a in chhung meuh pana Isua kal tir kha a duh lo. Isuan heitang ema rinna nasa hi Israel te zingah pawh a hmuh loh thu hial a sawi a ni. Lalpa hi chapo taka dawr tur kan ni lo a, tlawm tak leh thuhnuairawlh tak chunga dawr tur kan ni a, a hmaa tlawmna chuan kan tan damna a thlen thin a ni.
Heng lo pawh hi sawi tur tam tak a la awm mathei, hemi chinah hian kan duhtawk ang.
Lal Isuan he leia rawng a bawl lai khan Galili dung leh vang a fang a. Natna chi hrang hrang a tidam thin tih kan hria a. Mi tam takin an zui a, a hnen atangin damna an beisei a, a thiltih mak te pawh tam tak an hmu bawk a. Johana ziak kan chhiar ang khan, Lal Isua chu Jerusalem-ah a kal a,Jerusalem-ah chuan beram kawngkhar kiangah dil pakhat Bethesda Dil an tih kiang chu a thleng a.A hming awmzia chu ‘Khawngaihna in’ tihna a ni. Hulhliap panga a nei nghe nghe a. Chungah chuan damlo te, mitdel te, ke bai te, zeng te tamtak an mu hlawm a. Damna beiseiin ni an vui liam thin a. Kutziak bu thenkhatah chuan, “Dilah chuan vantirhkoh a zuk kal thin a, tui a tifawn thin, tichuan, tui a lo fawn huna zuang lut hmasa ber chu eng nana na pawh ni se, a lo dam thin a ni,” tih a chuang a. Chutah chuan kum sawmthum leh kum riat na, mi tu emaw a awm a. Tin, Isuan a mu chu a hmu a, chutiang chuan rei tak a awm tawh tih a hria a, a hnênah, “Tihdam i duh em?” a ti a.Heta mi pakhat kum 38 lai “na” a tih hi mithiamte chuan ‘Infirmity’ a ni tiin an sawi a. Infirmity chu Mizo tawng chuan,“chakna nei lo, taksaah chauh ni lovin rilru lam danah pawh a kawk a ni.”
Tui rawn tifawntu chu “Vantirhkohte” a ni. Bible-ah hian ‘Mosia Dan’ chu ‘Vantirhkoh’ hmanga pek a nih thu kan hmu a. (Tirhkohte 7:53, Hebrai 2:2, Gal 3:19) Hei hi Juda ho rindan dik tak a ni. Chuti a nih chuan, dan chuan min tidam thei lo va, Dan chuan kan mamawh min hriattir a; mahse, damna chang turin erawh kan hlen zo si lo. Phut a nei a, chu a thil phut ang taka min a tih chuan a dam dawn a ni. Nimahsela a thilphut erawh chu tihlawhtling turin mihringah hian rilru leh taksa in a tlin ngang si lo.
Note :Tum khat chu Wesley Hospital-ah Asst. Runner thawk turin hna ka dil ve a. Interview te kan nei a, Chutah chuan, “Zu i in em? Zial i zu em?Kuhva i ei em? tiin min zawt a. Chu tia min zawhna chu keimahah dik lohna a awm loh avangin huai takin ka tih miah loh thu chuan ka chhang a. Ka rilru takah chuan fel ka inti tawk a, kha mi tuma hna dil zingah chuan zirna lamah pawh kei aia sang an awm lo. Kei graduate tawhin Runner (tirhkah) hna ka dil chu mak an ti zawk a. Chungte avang chuan leh nunphung khawsakziaah pawh zuk leh hmuama fihlim awmchhun ka ni. Mahse chu ka inchhuan pui ve em em ‘Zuk leh hmuam’ ka tih miah loh mai chuan ka hna dilah chúan min ti tling zo chuang lo tlat.
Dan zawm avanga damna zawngtute chuan engtikahmah an hmu ngai dawn lo a ni. He damlo pawh hiankum 38 chhung a beisei tawh a. Hei chiah hi a ni, dan avanga felna um thin tute chuan a chang leh thiam an inchan tir a, a chang leh thiamloh an inchantir thin. Inkhawm tam leh kohhran program-tin, zawma, an tihhlawhtlin tam lai chuan nun an hlim ve a, Pathian pawh thlamuanpui ve in an inhre thin. Mahse, kar lovah thlemna hote vangin an tlu leh a, an rilru a rum leh ngawih ngawih thin.
Damna chang tura, a mamawh hmasa nia angaih chu tanpuitu, tuifawn laia dah lut ve tur a ni. Mahse, a bulah khan a taksa rilru, thlarau tidam theitu a ding reng a ni tih reng a hre lo.Isuan a tanpui dan chu “Tho la, I awngphah la la ke in kal tawh rawh,” tih a ni. Hei hian hepa hi taksa lam natna ai mahin thlarau lamah a lo damlo thuk zawk hle a ni tih a ti chiang hle.
Engvangin nge kan nat thin?
Thuthlung hlui kan chhiar tak Zawlnei Jeremia bu Israel fate sualna kan hmuh ang khan kan tih tur kan tih loh a, kan tih loh tur kan tih avang hian a ni kan nat thin. Naute in meiling a khawih dawn a, khawihsuh ti mahila a sa tih a hriat loh avangin a khawih a, a nat phah a. Doctor-in zu in tawh suh aw an ti a, mahse an in leh tho a. Meizial zuk a tha lo Chuap cancer a thlen thei a nia an ti a, “Meizial zu lo cancer vei an tam em!,” kan ti a.
Sual kan tih hi a sual thiam khawp a. Ka ngaihtuah thina ‘SUAL’ han tih hian ‘SUAL’ hi a sual hmel bik riauin ka hria. Sual hi in bawih tir chi a ni miah lo a. Rilrua thlemna a lo luh atang hian min bawih tan che a lo ni reng tawh zawk a. Sual vawi 1 khawih chuan vawi 2 khawih chakna a hring thin. No. 4 khawih tan tirh ten an sawi thin a, a hmasa bera ka hnim chuan a ruih hi hrehawm ka ti lutuk a. Mahse…a hnuah a rei a a harhchhuah meuh chuan a ngawl a lo vei der tawh. Zu hi ka in lo nan a in thinte hi han en ila ner traw traw chungin an lem lut zel thei tho zu nia.
Lalpa dan hre tha bertute chuan an hriat angin an zawm si lo a. Jadai ram thenawm hnam thenkhat chuan Ni te, Thla te leh Arsi te khi Pathian atan an bia a, Juda mi tam tak leh an hruaitu thenkhatte chuan biak phal loh pathian te hi an be ve a. Mitthi ruhro laih chhuahte chu inhmuhsitna nasa tak a ni a. Jeremia chuan heng thla pathian betute ruh hi chutianga laihchhuah chu an ni ang tiin a hrilh a ni. Mahse, Tuman Enge kan tih tak tiin an sualna an sim heklo, mitinin mahni kawng an hawi theuh va. Thil tenawm an tih pawhin an zaklo Lalpa thu an ngaithla lo va. Lalpa thu chu an tan thil hmuhsitawm a ni a. Israel mite tana finna dik tak chu Lalpa Pathian thu zawm leh pawisak hi a ni. Chuti chu ni mahse, Bumna an vuan tlat a, kir an duh lo.
Pathian chu a mite tuarna atang chuan a hla lo a. Mipuite natna chu Pathian natna pawh a ni. Israel te sualna avanga an rama chhiatna lo thleng chuan Jeremia rilru leh Pathian rilru pawh tina-in a puahkeh tir a. Zawlnei Jeremia chu a mite lungngaihna leh tuarna a tawmpui a. Lalpa chuan Zion chu hnuchhawn ta angin a lang a. Gilead-ah thinghnai damdawi a awm lo em ni? Enga ti nge ka mite an dam theih loh? tiin tah hla a chham a.
Keini pawh hi ngun takin han inenfiah ila camping te kan lut a, eng vang nge sualah kan tluk leh fo ni. Lalpa thu aiin mihring thu kan dahlian zawk a, Lalpa aw hriat pawh tul kan ti lo. Tuemaw duhdan leh ngaihdan kan dah pawimawh zawk. Lalpa aw hre thei tura tihtak zeta tawngtai ai chuan kan ngaihdana kal mai kan thlang. Tha kan tih zawng ti puitling turin kan ngaihdan hmangin thiam kan inchan tir a.Khawvel eng ni tura a chhandamte hian kan tihlohtur kan va ti nasa em! Thlarau piantharna kan chang kan ti a, mahse kan rilru chhia kan paih chuang silo. Kan rilru hnuaiah kan Thlarau kan dah a, kan thunun tlat a, chu chuan kan thlarau leh taksa chu a tirethei a. Heng harhna kan chante hian min tihdam zawh si loh chuan Lalpa mit chu a mite chungah a fu thin si a, a hming kan tihmualphona avang hian kan simloh chuan zilhhauna kan tawng mai ang tih ava hlauhawm em!
Kan sualna leh bawhchhiatna chu kan chapona hi a ni, mifing finna chu ka ti boral anga remhre rem hriatna chu ka paih thla ang Lalpan a ti. Pathian hnen atanga dawn pawh nilo mahni ngaiha mifing leh hria inti kan va tam em! Mahni ngaihdan Pathianna, amah Pathian pawh rawnlo leh be pawp miahlo Lalpa hming chhala huai tak taka thusawi kan va tam em!. Jeremia 7:30 ah chuan, “Ka hming vuah inah chuan tihbawlhhlawh turin an thil tenawmte chu an dah ta,” a ti a. An fanute, an fapate hal turin Ben-hinom ruamah chuan Topheth bawlhmunte an siam a; chung chu ka thupek a ni lo va; ka rilruah pawh a lut ngai hek lo.” a ti. A chang hi chuan Pathian hi tham lungawi kan tum ni mai te hian ka hre thin. Lalpa hming lam siin a lama rilru dik tak pu si lo hian Pathian hi hmanrua maiah kan hmang ang tih a hlauhawm khawp mai.
Tihdam kan nih theih nan enge kan phut?
Kum 1850 thlasik khawvawh lai tak mai chuan tih tur pawimawh tak mai neiin Spurgeon-a chu a zinchhuak a. Vur sur vawt tak mai chuan a kalkawng tibuaiin khawvawt tlanchhiatsan turin a bulhnaia Methodist biak inah chuan a tlan lut a. Chu Biak in-a inkhawm chu a zawm ve nghal a. Thusawitu chuan Isaia 45:22 “Kawlkila mi zawng zawngte u, ka lam lo hawi ula, chhandamin awm rawh u; kei hi Pathian ka ni si a, a dang reng reng an awm lo,” tih thu hi a lo sawi a. Thusawitupa chuan khawvawt tlanchhiat sana Biak ina lo lut mipa naupang kum 16 mi Spurgeon chu enin, “Tlangval, i nun a hlim loh hmel hle mai, tuna ka thusawi hi i awih loh chuan i damchhung leh i thih hun thleng pawhin i hlim ngai lovang, mahse i awih erawh chuan tu atang hian chhandam i ni nghal ang,” tiin a hrilh a. Chu a thusawi chuan Spurgeon-a rilru a hneh em avang chuan chumi ni atang chuan a rilru siamin Charles Spurgeon chu a piangthar ta a ni.
Khawvela kan awm chhung hian hrehawm leh lungngaiin kan awm fo thin a. kan khualzinna ram ah hian thlalera awm ang mai hian nun tui hal leh chauin kan rum fo thin chu a nih hi. Lei taksa a kan la awm lai hi chuan natna ten thla an zarna ram diabola leh a ho ten nasataka min tihbuai tuma tan an lakna hmun a ni a. Ringtu leh ringlo tu pawh natna chi tin mai in min bei a, kan chauva kan mangang thin a nih hi.
Tuna i nun leh i tisa hian natna avei em? Tih nat in i awm mek em le? Eng tia rei nge rilru, thlarau leh i taksa ah natna i vei tawh? kha i natna atana damna kha a awm tih i hria em, nge tlangkam mai ilo hre zawk? Tihdam i duh em? I damna turin eng mah i titheilo tih inhriain Isua hmaah i thlen ve tawh em?
Tihdam i duh em?
Ruihtheihthil ti thin tam tak te hi camping ah te ah kal turin han sawm ila an duh miah lo. Han en mai chuan khawngaihthlak tak tak, Isua Krista mamawh hmel tak tak, damna mamawh hmel tak tak an ni a, nimahsela, damna tur Isua Krista kan kawhmuh chuan an duh lem lo, dam hi an chak lem lo.
“Tihdan i duh em” a tih kha zawhna awm tak a ni a, tihdam duh lem lo, Isua mamawh lemlo hi a awm theih tlat a ni. Eng vang nge kan tih chuan, Tihdam kan nih chuan kan tih thinte kan tih a rem tawh lo ang a, kan tih ngai loh kan tih a tul tawh zawk dawn si a. Kan eiruk thin te a rem tawh lo ang a, ruih hlo kan tih thin te, kan hlimpui thin kan zu in te bansan a ngai ang a, khawvel nuam ti taka chen a rem tawh dawn lo a ni. Kan chhungkua nuamsa deuha kan khawsak theih nana dik lo deuha kan sum lakluhna leh kan inhaivurna te hi tihzawm a rem tawh lo a, thildang zawng aiin Isua Krista dah pawimawh hmasak a ngai ang a, a chanchintha hril a ngai a, chu chu kan peih tlat lo. Kohhrana kan inhman ve thinna te pawh hi mi in mi pangngaiah hmuhin min hmu ve se tia kan duhna chinah a tawp a, nun tak ram, hnathawh kawr inbela Lal hna thawk tur chuan kan peih tak tak thin lo. Zaninah hian he zawhna hi inzawt ve chhin teh ang u. “Tihdam ka duh em? Ka nitin khawsak phung ngaihtuah ila, ka tih thin ngaihtuah ila, ka hlimpui thin ngaihtuah ila, thil tamtak ka tihzawm rem lo hi a awm ang. Tihdam ka duh em?
Tihdam kan mamawh tak tak em?
‘Dam duhna tak tak kan nei em?’ ‘Tihdam kan mamawh tak tak em,? tih hi zawhna pawimawh tak a ni. Mihring kan nih chhungin natna leh damlohna hrang hrang te kan tawk hin a, a chang chuan kan theihna piahlam anih avangin nunna hlu tak te pawh kan hloh hin. Khawvel damna pêk theih hi chuan theih chin a nei a, a natna hriat fuh emaw a natna diktak atana damdawi chawh fuh emaw a ngai hin. Kan Pathian damna pek theih erawh chuan theih chin emaw tawp chin emaw a nei lo. Chumai a la ni lo a, Pathian aanga damna chuan eng ang natna nge tih a ngaihtuah lo a. Mihring damna pek theih hi chuan taksa damna piahlam bak a thleng zo lo hrim hrim a, eng damdawi leh thiamna mah hian thlarau lam damna a la khawih phak lo. Pathian atanga damna erawh chuan taksa leh thlarau damna a khawih ve ve a. Lal Isuan damna a thlenna reng rengah chuan nun inthlakthleng a awm thin a. Miin an sual an sim a, Lalpa lam an hawi thin a ni.
Pathian aanga damna beisei tu tân pawh taksa tân chauh emaw thlarau tân chauh emaw damna beisei hi a khingbai a, kan beisei ang taka Pathian tihdamna kan chan hinlohna chhan pakhat pawh hei vang hi a ni thei ang em tih ngaihtuah tham a ni. ‘Chu damna chu i duh em?’ tiin inzawt ta ila, duhlo kan awm lo ang. Mahse, damna duh ringawt hi damna a ni mai lo a, dam duh mahse intidam duh silo a awm theih tlat mai.
Tihdam i ni tawh em?
Jeremia 8:22 a kan chhiarah khan, “Gilead-ah thinghnai damdawi a awm lo em ni” tih kan hmu a. Gilead chu ram hming a ni a. Jordan ral ram bung khat a ni. Gilead ram hi storax thing atanga an siam thing hnai damdawi leh tidamtu (doctor) te avang hian an lo hmingthang hle thin a ni.
Thuthlung hluia Gilead thinghnai damdawi chu mihring taksa peng hrang hrang damdawi atana hman a ni a, Mahse, chu Gilead thinghnai chuan Israel fate sualna erawh chu a tidam thei lo a. Thlarau lama damna atan chuan a hman theih loh a ni. He Gilead thinghnai dam dawi hian Thuthlung Thara Lal Isua entirna a ni. Thuthlung Thar Gilead thinghnai damdawi erawh chu boralte chhandamtu Isua Krista hi a ni.
Eden bawhchhiatna vanga suala tlu tawhte nimah ila kan sualte aiah Lal Isua chu hliamin a awm a, vuak thitlinin a awm a, “Sual reng reng nei lo chu kan tan sualah siam a ni a,” min chhan chhuah theihna tur leh ‘thlamuana’ kan awm theih nan Pa thununna chu a chungah a tlak tir ta zawk a. Aiawhtu tuarna avangin tihdamin, sual laka ngaihdamin kan awm ta a. Krawah chuan ngaihdamna famkim kan chang ta a ni. Thlarau lama sual laka tihdamna, sual natna laka damna kan chang ta a ni. Kalvari Gilead thinghnai, Kristaa tihdamna kan chang ta a ni. Lalpa chu fakin awm rawh se, Amen.
Lal Isua hi kan damna a ni
Ni khat chu Captain William-a Kristian pawh ni lo chu Lawnga a zinnaah a thi dawn ta a. Eng emaw takin a zem a, lungngaihna te chuan a tuam vel a. Thi tura tawngtai saktu leh Bible a mamawh a. Lawnga chuang zingah chuan Bible nei chu an zawng a ta a. Ti chuan, an chaw chum mipa tleirawl Sony-a an tih chuan a lo nei a, a bible nen Captain William-a hnenah an hruai a. Captain chuan Sony-a hnenah, “Mi sualte tana khawngaihna awmna lai min chhiar sak thei em?” a ti a. Sony-a chuan, Isaia bung 53 chu Sony-a chuan Isaia bung 53 chu a han keu va, chang li thu, “A ni chu kan bawhchhiatna te avangin hlimin a awm a, kan khawlohnate avangin vuak thitlinin a awm a, a vuakna vualtea tihdamin kan awm ta,” tih hi a chhiar a. Captain chuan, “Tawp rih rawh, chhiar nawn rawh,” a ti a. Sony-an a chhiar zawh chuan Captain chuan, “ chu chu a tha e,: a ti a. Naupang chuan, “Ka nuin he mi ka chhiar lai hian ka hming sawi tel ve turin min hrilh a. Chutiang chuan I hming I sawi tel ve ang hmiang,” a ti a. Sony-a chuan a bible chu zah tak main a han keu va, he tiang hian a han chhiar ta a:-
“A ni chu William Pat-a sualna avangin hliamin a awm a, William Pat-a khawlohna avangin vuak thithlinin a awm a, a vuakna vualtein William Pata chu tihdamin a awm ta a,” tiin a han chiar a. Captain chuan, “Chutiang chuan han chhiar nawn leh the,” a ti a. A han chhiar nawn leh a.Captain William Pat-a chuan a thih hma chuan Lawnga mite zawng zawng hriatin a sualna zawng zawng chu Isua tuarna hliam chuan a tidam ta tih a sawi ta a ni. Mi thar a lo ni ta.
Pathian hmangaihna danglam ngai lo avang chuan eng ang pawhin a mite hi sualin hawisan fo thin mahila, in lam let hun a nghak thin. A mite sualna avanga a vukhanna leh hremna an chunga a thlentir pawhin hmangaihna avang a ni zel a. An tawrhnate kha an inlamletna tur atan hmangaihna nena hremna leh thununna a ni thin.
***************
Aw le, Isuan a tihdam te chanchin kan en chuan taksa leh thlarauah damna an chang a ni. Pathian hnenah lawmthu an sawi a, Isua chanchintha hrilin an vak darh nghal a, Pathian hnathawh ropui tak an puang chhuak thin. Chu chu Isuan a beisei pawh a ni reng a ni. Phar sawm a tihdam pawh khan mi pakhat chauh a hmaah kalin a bawkkhup a, lawmthu a sawi a, Isuan phar sawm ka ti thiang a ni lawmni khawih nge pakua te kha an kal tak a ti nghal reng a nih kha. Tin, Bethesda dil kama kum sawmthum leh kum riat mi a tihdam pawh kha a hnu deuhah Isuan chu dam lo chu biak inah a hmu leh a. Helai thu hi ringtute tan a pawimawh hle. Isuan min tihdam hian keimahni duhna lama kal mai loin kohhran kan bêl tlat tur a ni a. Biak inah Pathian chibai bûkin kan kal thin tur a ni.
Pc Lalneihtluanga, Bawngkawn Pastor Bial Zaipawl conductor chu ‘KA DAMCHHAN ISUA’ tih a hla phuah chhan an zawh chuan Lalpa that zia ka lo ngaihtuah ngai lova, “I thatna turin i tan engkim ka ruat sak che,” Lalpa’n min ti a. Hmaichhanah tawngka ngeia hrilh ang maia chiang hian ka thinlungah min hriattir a, chu thu ka hriat chuan, “Lalpa, kei misual hian ka va phu lo teh lul em,” tiin lawmna mittui nen ka ziak a ni a ti.
Kan chunga Lalpa that zia hi i ngaihtuah ngai em?A hmangaihna tawp lo mihringte tana luang chhuak chuan nang leh kei, sual avanga thi mai tur min chhandam hi.Lal Isua aia duh kan neih hian ringtu nun a ti buai zo vek thin a. Chuvangin, “Ka duh ber che Lal Isu,” tih theih hi a va pawimawh tak em! Isua aia DAMCHHAN nei inti te hian an damchhan chu an thih pui leh nge nge thin. Lal Isua tel lova hlimna leh ropuina te chu, “Lungngaih tizualtu,” mai an lo ni. Kan tling lo chung pawha tlinga min puangtu, kan mawina Lal Isua hi kan damna a ni.
Isua pan mai rawh
DL Moody-a’n America State pakhat Chicago-ah Crusade a neih khan “Krista rawn pan la bo rei duh lovin” tiin mipuite chu an zai thup thup mai a. Tlangval pakhatin an hla sak a hriat chuan a thinlung a hneh em em a. Inkhawmnaah lutin tlar hnung berah a thu a, “A hmangaihna aw nem chuan a ko che,” tih laiah phei chuan amahah mawlh tlattu a awm tlat mai a. Ti chuan, Dl Moody-a chuan sawmna a siam a, mipuite chu an inhlan a; an ding chhuak a, mahse chu tlangval erawh chu a kun reng thung a. Dl Moody-an chu tlangval harsatna a zawh chuan, ‘Ka pu, I sawi Lal Isua, a rawng i bawl sak hi chuan kei chu min ngaidam ve duh lo ang, Bible te ka hal a, Isua ringtu te ka tiduhdah a, Pathian hming ka sawichhia a. Chuvang chuan, kei chu min ngaidam duh lo ang a ti a. Dl Moody-a chuan, “Tlangval, Pathianin ka thuthianghlim te hal ral a, ka mite tiduhdah thin, ka hming sawi chhe thin pakhat Chicago-ah a awm a, tah chuan va kal rawh tiin nangmah chhandam tur chein min tir a ni,” tiin a chhang a. Dl Moody-a chuan, “Tlangval, Pathianin a ngaidam duh che,” a sin a ti a. Ti chuan, tawngtaina te an nei a, a tih hrehawm thin Pathian hnenah inchhira inlamletna thinlung nen  tap hnapin a awm a; a piangthar phah ta a ni. Pathian hmangaihna chuan eng ang pawhin sualin bo san mahila a thatna dang ngai lo chuan ka fa lo haw rawh tiin a hnen kan pan hun hi min thlir reng a ni.
Kan nunah mal ngawih ngawihin kan in hre thin em? khawhar rukna riau kan nei a, chu chu hrethiam si lovin hrehawm ti takin hun kan hmang thin em? Nunchauin kan rum thin maw? Beidawngin kan tap thin maw?Lal Isua hmangaihna chuan min nghak reng a;Bawrhsawmna kan tawh chang leh chak lova kan awmlai pawn, Lal Isua hmangaihna chu a tawk a; Mal in min awmtir ngailo zanthim pawh, Amah nen chuan muang takin ka kal amah ka thian a ni.
Hmangaihtu Isua i nei? Isua pan mai rawh.
Isua hnenah ka him ang
A angchhung nuamah chuan;
Ka thlarau a chawl ngei ang,
A nin min hliahkhuh ang;
Tlangkawmna
Zaninah hian Pathian thahnemngaihna chuan he zawhna hi min zawt a ni. “Tihdam i duh em?” Mahni in en ila, chaklohna leh fel lohna tam tak kan nei, kan chhungkua en ila insiamthat tur tam tak kan nei ang. Kan Kohhran en ila, kan khawtlang leh kan ram en ila, natna khirh tak kan vei mek a ni thei. Natna phuarin i awm em?I taksa a dam em?I rilru a dam em?I thlarau a dam em?Tihdam i duh em? Tidamtu Lal Isua Krista, i nih angin pan rawh. Mihringa tlawm a tul a nih pawhin hreh suh. Damna famkim a pe dawn che a ni! Lal Isua Krista hi kan zavaia tan damna kim a ni e! A hnenah chuan taksa, rilru leh thlarau, damna famkim a awm si a.
Hawh u, Lalpa i au ang u. Bartimaia’n Nazaret Isua a ko ang khan thahnem ngai takin Isua i ko ang u, hmeichhe thiphut ang khan Isua Krista ah rinna nghat chungin Sipai za ho tu lal tak Isua hmaa a tlawm ang khan tlawm ila, damna chang turin i tho ang u. Sualin rei tak min phuar tawh a ni maithei, mi hriatpui lemloh thlarau nantna ril tak kan vei mek pawh a ni maithei, zep ruk leh zakzeh neih chungin a derin Lalpa rawng kan bawl mek a ni maithei, zaninah Lapa’n hun tha min siamsak a, “Tihdam i duh em” tiin min zawt mek a ni, “Isu, nangin min tithianghlim thei e, keimaha thiah ngaite min thiat la, min siam thar leh rawl Lalpa,” tiin kan damna Krista krawsah kan pianna ramah i kir ang u.
“Engvangin nge mipuite chu, hmanhmawh takin an lo kal khawm,
kawtthlrah leh daiah te pawh chhiar sen loh unauten an zui, Nazareth Isua a kal a ni”
Lal Isua, mipui ten an zui a, an thlarau damna an hmu ang khan Tunah hian ‘Nazareth Isua a kal a ni. Aliam hma hian i pan thuai ang u. Hawh u, LALPA hnênah i kîr ang u: Min vaw tawh na a, min tidam leh dawn si,
A thu kan tihrik te kan zaivai atan Lalpa’n mal min sawm sak theuh rawh se.

Note : Hei hi Trial sermon zana ka sermon a ni.